लगातार तीन महिना विश्वकै सबैभन्दा ठूलो तेल निर्यातकर्ता बन्यो अमेरिका

अमेरिका लगातार तेस्रो महिनासम्म विश्वकै सबैभन्दा ठूलो तेल निर्यातकर्ता बनेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय समाचार संस्था रॉयटर्स तथा जहाजमार्फत तेल ढुवानीको तथ्यांक संकलन गर्ने संस्था भोर्टेक्साको तथ्यांकअनुसार सन् २०२६ को मे महिनामा अमेरिकाले प्रतिदिन औसत १ करोड ५ लाख (१०.५ मिलियन) ब्यारेल कच्चा तेल र इन्धन निर्यात गरेको छ।

यो परिमाण रूसको दैनिक ७० लाख (७ मिलियन) ब्यारेल र साउदी अरेबियाको ५९ लाख (५.९ मिलियन) ब्यारेल निर्यातभन्दा उल्लेखनीय रूपमा बढी हो। यससँगै अमेरिका लगातार तेस्रो महिनासम्म विश्वको सबैभन्दा ठूलो तेल निर्यातकर्ता बन्न सफल भएको छ।

विश्लेषकहरूका अनुसार मध्यपूर्वमा जारी अमेरिका–इरान युद्धका कारण फेब्रुअरीयता साउदी अरेबियाको तेल निर्यात प्रभावित भएको छ। त्यसैगरी, युक्रेनी ड्रोन आक्रमणहरूले रूसका तेल पूर्वाधारमा क्षति पुर्‍याएको र मस्कोमाथि लगाइएका अमेरिकी प्रतिबन्धहरूले पनि रूसी निर्यात घटाउन भूमिका खेलेको छ।

यसैबीच, अमेरिकाले आफ्ना रणनीतिक पेट्रोलियम भण्डार (Strategic Petroleum Reserve) बाट तेल बजारमा उपलब्ध गराउँदै निर्यात प्रवाह बढाएको बताइएको छ। यही कारणले अमेरिकी तेल विश्व बजारमा थप प्रतिस्पर्धी बनेको विश्लेषण गरिएको छ।

सन् २०२५ मा भने साउदी अरेबिया दैनिक ८१ लाख (८.१ मिलियन) ब्यारेल तेल निर्यात गर्दै अग्रस्थानमा थियो। त्यतिबेला अमेरिकाको निर्यात ६६ लाख (६.६ मिलियन) ब्यारेल र रूसको ५८ लाख (५.८ मिलियन) ब्यारेल प्रतिदिन रहेको थियो।

ऊर्जा क्षेत्रका तथ्यांकअनुसार सन् २००० यता अमेरिकाको कुल कच्चा तेल तथा तरल इन्धन उत्पादन झण्डै तीन गुणाले बढेर दैनिक करिब २ करोड २० लाख (२२ मिलियन) ब्यारेल पुगेको छ। शेल तेल (Shale Oil) उत्पादनमा आएको तीव्र वृद्धिले अमेरिकालाई ऊर्जा क्षेत्रमा आत्मनिर्भर मात्र नभई विश्व बजारको प्रमुख आपूर्तिकर्ता बनाएको मानिन्छ।

इतिहासमा सन् १९७३ मा ओपेकका अरब राष्ट्रहरूले लगाएको तेल नाकाबन्दीबाट अमेरिका गम्भीर रूपमा प्रभावित भएको थियो, जसले पश्चिमी मुलुकहरूको ऊर्जा नीतिलाई दशकौँसम्म प्रभावित बनाएको थियो। तर सन् २०१५ मा वासिङ्टनले चार दशकभन्दा लामो तेल निर्यात प्रतिबन्ध हटाएपछि अमेरिकी ऊर्जा उद्योगले विश्व बजारमा तीव्र विस्तार गर्न थालेको हो।

हाल अमेरिकी तेल निर्यातको सबैभन्दा ठूलो गन्तव्य युरोप बनेको छ। सन् २०२१ मा अमेरिकी तेल निर्यातको ३७ प्रतिशत हिस्सा युरोपतर्फ जाने गरेकोमा अहिले यो बढेर ४७ प्रतिशत पुगेको छ। विशेषज्ञहरूका अनुसार युरोपले रूसी तेलमाथिको निर्भरता घटाउने प्रयास गरेसँगै अमेरिकी तेलको माग उल्लेखनीय रूपमा बढेको हो।