मलेरिया रोक्न अनुसन्धानकर्ताले पत्ता लगाए नयाँ औषधि

काठमाडौँ, १३ जेठ : अमेरिकी अनुसन्धानकर्ताहरूले लामखुट्टेबाट हुने संक्रमण हटाउनको लागि, उनीहरूलाई मलेरियाको औषधि दिनुपर्ने बताएका छन् ।

पोथी लामखुट्टेको टोकाइबाट औलोका परजीवीहरू मानव शरीरमा प्रवेश गर्छन् । प्रत्येक वर्ष, विश्वभर ६,००,००० मानिसहरू यस रोगबाट मर्छन्, जसमध्ये धेरैजसो बालबालिका हुन्छन् । लामखुट्टेमा हुने मलेरिया परजीवीहरूलाई मार्ने सट्टा कीटनाशक औषधि प्रयोग गरिन्छ ।

तर हार्वर्ड विश्वविद्यालयले लामखुट्टेलाई मलेरिया परजीवीबाट मुक्त गर्न सक्ने दुई औषधि पत्ता लगाएको छ । साथै, यी दुई औषधिको मिश्रणले लामखुट्टे झुल ढाक्ने दीर्घकालीन लक्ष्य राखिएको छ।

मलेरियाबाट बच्ने सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय भनेको लामखुट्टेको झुल प्रयोग गर्नु हो । यसले रातमा मात्र औलो फैलाउने लामखुट्टेबाट बचाउँछ । उच्च जोखिम भएका औलो क्षेत्रहरूमा बस्ने बालबालिकाहरूलाई जोगाउन पनि खोपको प्रयोग सिफारिस गरिन्छ । केही लामखुट्टेको झुलमा कीटनाशक पनि लगाइन्छ, जसले लामखुट्टे मार्छ ।

तर धेरै देशहरूमा, लामखुट्टेहरू यी कीटनाशकहरूप्रति प्रतिरोधी बनेका छन् र रसायनहरू अब पहिले जस्तो प्रभावकारी नभएको पाइएको छ ।

हार्वर्डका अनुसन्धानकर्ता डा. एलेक्जेन्ड्रा प्रोब्स्ट भन्छिन्, 'यसभन्दा पहिले, हामीले लामखुट्टेमा परजीवीहरूलाई सिधै मार्ने प्रयास गरेका थिएनौं किनभने हामी केवल लामखुट्टे मारिरहेका थियौं । अब त्यो दृष्टिकोणले काम गरिरहेको छैन ।'

लामखुट्टेमा औषधि प्रयोग गर्नु अघि, अनुसन्धानकर्ताहरूले मलेरियाको डीएनएमा सम्भावित कमजोरीहरू के हुन सक्छन् भनेर अध्ययन गरिरहेका छन् । सही औषधि पत्ता लगाउन, अनुसन्धानकर्ताहरूले सम्भावित औषधिहरूको लामो सूची बनाए र ती मध्ये २२ वटा छनौट गरे । यसपछि, तिनीहरूको परीक्षण मलेरिया परजीवी भएका पोथी लामखुट्टेहरूमा गरियो । विज्ञान पत्रिका 'नेचर' मा प्रकाशित यस अनुसन्धानमा वैज्ञानिकहरूले परजीवीहरूलाई १०० प्रतिशत नष्ट गर्ने दुई सबैभन्दा प्रभावकारी औषधिहरू उल्लेख गरेका छन् ।

यी औषधिहरू लामखुट्टेको झुल जस्ता चीजहरूमा परीक्षण गरिएको थियो । डा. प्रोब्स्टले भनिन्- 'जालको सम्पर्कमा आएपछि लामखुट्टे बाँचे पनि, तिनीहरू भित्रका परजीवीहरू मर्छन् र त्यसैले यी लामखुट्टेहरूले औलो थप फैलाउन सक्दैनन् ।' उनले यो दृष्टिकोणलाई लामखुट्टे मार्ने भन्दा परजीवीहरूलाई लक्षित गर्ने भएकाले अद्वितीय बताएकी छन् ।

उनले मलेरिया परजीवीहरू औषधि प्रतिरोधी हुने सम्भावना कम हुन्छ किनभने प्रत्येक संक्रमित व्यक्तिमा ती अरबौं हुन सक्छन्, जबकि प्रत्येक लामखुट्टेमा पाँच भन्दा कम हुन्छन् । अनुसन्धानकर्ताहरूका अनुसार यो औषधिको लामखुट्टे झुलमा प्रभाव कम्तिमा एक वर्षसम्म रहन्छ, जसले गर्दा यो रसायनको सस्तो र लामो समयसम्म टिक्ने विकल्प हुने बताएका छन् ।

समस्या समाधान गर्ने यो दृष्टिकोण प्रयोगशालामा प्रभावकारी साबित भएको छ । मलेरिया विरोधी झुलहरू वास्तवमा प्रभावकारी छन् कि छैनन् भनेर निर्धारण गर्न परीक्षणको अर्को चरण इथियोपियामा तय गरिएको छ । यसको प्रभावकारिता निर्धारण गर्न अध्ययनहरू पूरा हुन कम्तिमा छ वर्ष लाग्नेछ । तर यो नयाँ दृष्टिकोण भनेको लामखुट्टेको झुलमा औलो विरोधी औषधि र कीटनाशक दुवै प्रयोग गर्नु हुनेछ, ताकि दुवै विधिले काम गरोस् ।