अरब जगतमा इरान कुन राजनीतिमा अगाडि बढिरहेको छ ?
![](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/iran-saudi_6YfH59kmfL_mcqluwiqc35ueqah19fbj84iaxm4x0zqjhixnymr3sfslhtshujrt0whxgxg_ysfZPBJCDA_ugrm2jlx7wfr5fg4e1b5tsiivive6p3akjdavv62jcwfs8dhexgscm0urftr.webp)
जनवरी २०२४ मा, मध्य पूर्व द्वन्द्वमा फसेको थियो। इजरायल र हमासबीच गाजामा युद्ध भयो। हुथी विद्रोही समूहले लाल सागरमा जहाज अपहरण गरेको छ । इरानले छिमेकी देश पाकिस्तानको सीमामा मिसाइल आक्रमण गरेको छ ।
यस आक्रमणले धेरै मानिसहरूलाई स्तब्ध बनायो - विशेष गरी पाकिस्तान किनभने तिनीहरू दुवै एकअर्काका सहयोगी हुन्। जवाफमा पाकिस्तानले पनि इरानमाथि आक्रमण गरेको थियो । दुबै देशले आक्रमणलाई आत्मरक्षाको कार्यको रूपमा वर्णन गर्दै उनीहरूले सीमापार आतंकवादीहरूको लुकेका ठाउँहरूलाई निशाना बनाएको बताए।
बढ्दो तनावको बीचमा चीनले हस्तक्षेप गर्दै दुवै पक्षलाई संयमता अपनाउन आग्रह गरेको छ । जनवरीमा इरानले गरेको यो मात्र बल प्रदर्शन थिएन। इरानले सिरिया र इराक भित्र पनि आक्रमण गर्यो, जुन दुवै उसका सहयोगी हुन्। उनी पनि इजरायलमाथि आक्रमण गर्न उत्सुक देखिन्छन्। सिरियामा इजरायली हवाई हमलामा त्यहाँ तैनाथ वरिष्ठ इरानी सुरक्षा अधिकारीहरू मारिएको आरोप छ।
पहिलेदेखि नै तनावमा रहेको मध्यपूर्वको राजनीतिमा थप तनाव बढेको छ ।
मध्य पूर्वमा प्रतिरोधको अक्ष
इरानी पत्रकार र सेन्टर फर इन्टरनेशनल पोलिसीका वरिष्ठ अनुसन्धानकर्ता निगार मोर्तजावी विश्वास गर्छन् कि प्रतिरोधको धुरी वास्तवमा मध्यपूर्वमा रहेका इस्लामिक गैर-सरकारी समूहहरूको अनौपचारिक गठबन्धन हो, जुन इरानका सहयोगीहरू हुन्।
यसमा लेबनानको हिजबुल्लाह, इराकको शिया मिलिशिया समूह, हमास र हुथी समूहहरू सामेल छन्। इरानले यी समूहहरूलाई आफ्ना शत्रु अमेरिका र इजरायलविरुद्धको सहयोगीको रूपमा हेर्छ। उहाँले सैद्धान्तिक रूपमा उनीहरूको प्रतिरोधलाई समर्थन गर्नुहुन्छ।
सन् २००२ मा अमेरिकी राष्ट्रपति जर्ज डब्लु बुशले इरान, इराक र उत्तर कोरियालाई दुष्टताको अक्षको रुपमा व्याख्या गर्दै विश्व शान्तिका लागि खतरा भएको बताएका थिए । निगार मोर्तजावी भन्छन्, "प्रतिरोधको अक्ष एउटै अमेरिकी अभिव्यक्ति विरुद्ध आविष्कार गरिएको अभिव्यक्ति हो। उनीहरु भन्छन् हामी दुष्ट होइनौं तर अमेरिकाले हाम्रो क्षेत्रमा अशान्ति फैलाएको छ । हामी उनको विरोध र लडाइँ जारी राख्छौं जबसम्म उसको कार्य रोक्दैन।
हालै, पश्चिमी इराकको एक सैन्य एयरपोर्टमा रकेट र मिसाइल आक्रमण भएको थियो जहाँ अमेरिकी सैनिकहरू तैनाथ थिए। यस आक्रमणमा धेरै सैनिक घाइते भएका छन् । इरानसँग सम्बन्धित समूह ‘इस्लामिक रेजिस्टेन्स’ले यी आक्रमणको जिम्मेवारी लिएको थियो ।
निगार मोर्तजावी भन्छन् कि इरान र पाकिस्तानको सीमामा भएको झडपको प्रतिरोधको अक्षसँग कुनै सम्बन्ध छैन। यसको निशाना स्थानीय बलुची समूह हो, जसलाई इरानले आतंकवादी संगठन मानेको छ। धेरै पश्चिमी देशहरूले प्रतिरोधको धुरीका अधिकांश समूहहरूलाई आतंकवादी संगठन घोषणा गरेका छन्।
निगार मोर्तजावीले दुई दशकअघि यमनमा हुथी समूहले स्थानीय जनताको अधिकारका लागि प्रतिरोध सुरु गरेको बताए । उही समयमा, लेबनानमा इजरायलको आक्रमणको बिरूद्ध हिजबुल्लाहको प्रतिरोध जारी छ। यस्तो अवस्थामा इरानले अमेरिका र इजरायलविरुद्ध आफ्नो र यी समूहको एउटै लक्ष्य रहेको ठानेर यी समूहसँग मिलेर गएको थियो ।
यमनको हुथी समूहले इजरायललाई शत्रु ठान्छ र गाजामा इजरायलको युद्ध सुरु भएदेखि नै यसको प्रतिरोधी सदस्य हमासको अक्षलाई समर्थन देखाउन लाल सागरमा व्यापारी जहाजहरूमा आक्रमणहरू बढाएको छ। त्यसको जवाफमा अमेरिका र बेलायतले हुथी विद्रोहीमाथि हवाई हमला गरेका छन् ।
निगार मोर्तजावी भन्छिन् कि यो समूहलाई इरानबाट आर्थिक र राजनीतिक समर्थन प्राप्त हुन्छ। उसले इरानको निर्देशन पालन गर्छ। यसमार्फत इरानले आफ्ना प्रतिद्वन्द्वीहरूलाई गैर-परम्परागत रूपमा सैन्य चुनौती प्रस्तुत गर्न सक्छ।
वास्तवमा, इरानसँग शक्तिशाली शत्रुहरूसँग लड्न पर्याप्त सेना वा स्रोतहरू छैनन्, त्यसैले यसले समान विचारधाराका प्रतिरोधी समूहहरूसँग सम्बन्ध बनाएको छ ताकि द्वन्द्वको स्थितिमा उनीहरूलाई आफ्ना शत्रुहरू विरुद्ध प्रयोग गर्न सकोस्। तर इरान यी समूहहरूप्रति कत्तिको प्रतिबद्ध छ भन्ने स्पष्ट छैन।
निगार मोर्तजावीले भने, "इरानी सरकार भन्छ कि यी स्वायत्त समूहहरू हुन् र यसले साझा लक्ष्यका कारण मात्र उनीहरूलाई समर्थन गर्दछ। "गाजाबाट इजरायलमा हमासको आक्रमणको योजना बनाउनमा इरानको कुनै भूमिका थिएन भन्ने अमेरिकी गुप्तचरसँग म सहमत छु।"
"इरानी अधिकारीहरूले दुई-पक्षीय बयान दिए। पहिलो, उनले सैद्धान्तिक रूपमा त्यो कार्यलाई समर्थन गर्ने बताए तर यो पूर्णतया प्यालेस्टिनीहरूको कार्य भएको पनि उनले बताए। अर्थात्, इरानले अक्टोबर ७ को हमलाको नतिजाबाट बच्न आवश्यक परेमा यस्तो समर्थन गर्छ।
निगार मोर्तजावीका अनुसार एक्सिस अफ रेजिस्टेन्स र इरानबीच धेरै विषयमा मतभेद छन् । तर इरानको भूमिका बुझ्नको लागि यसको इतिहास हेर्नु आवश्यक छ।
![के मोबाइल प्रयोगले ब्रेन क्यान्सरको जोखिम बढाउँछ ?](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/staying-connected-staying-current_0e3604d2-5505-11e8-aa60-d0af28d4422a_cYYTus7oaB_kjcmlmoeduquemtdysojq5jr7hv2wjgrz2oxji1bfhamxc3w5mjdwmbno8wy_6HN8mOvdsM_bngmjhb6wdysopj3fvs5rekn6ro3ipwupmhs6dbbpd5uu0lm1cygksawci7j.webp)
के मोबाइल प्रयोगले ब्रेन क्यान्सरको जोखिम बढाउँछ ?
![अन्तरिक्ष यात्री बुच विल्मोर र सुनीता नलिई अन्तरिक्ष यान पृथ्वी आइपुग्यो](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/viber_image_2024-09-08_03-44-56-962_MS9WhQTaOp_eghueoqy7pbfqhhg9oewjsewabcmfdetdcczv1vlbv7b2ytcihbokn4tskaa_WvdkDP9zFC_emolmdli5uftzwridvqbkef2a3ak2kb4u87t2rcsoilwcswmwr9jx3y3n5uj.png)
अन्तरिक्ष यात्री बुच विल्मोर र सुनीता नलिई अन्तरिक्ष यान पृथ्वी आइपुग्यो
![यौन हिंसा विरुद्धको पश्चिम बङ्गालको अपराजित विधेयक कति प्रभावकारी हुनेछ?](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/viber_image_2024-09-07_23-19-56-865_SwsK34Tnf4_yywcroziiytumunxo9v3gwnjz8vbbbx1ew0bjusgdcezmepevnnxk60jmfey_uSIhudt0ad_isbgtkidq5n9x95wc5ojgyqcxehtawv4klgkm8gs1andnf8wakx3ftxocv9t.jpg)
यौन हिंसा विरुद्धको पश्चिम बङ्गालको अपराजित विधेयक कति प्रभावकारी हुनेछ?
![उज्जैनमा दिनको उज्यालोमा बलात्कार गरेको आरोपमा भिडियो निर्माता पक्राउ](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/viber_image_2024-09-07_23-19-30-143_Q8qukfZP1B_m1xcehvitc49wdkvyrrwr6ixg2pipyjekemxwq3opytk3gnkqqgpvnmuhynb_FYEYNnoWOB_y9pcjuh1s1lbq1lfnjbzdp28i9ilodtlsixha3e2vhlv2uqbleqjrjkndz9x.jpg)
उज्जैनमा दिनको उज्यालोमा बलात्कार गरेको आरोपमा भिडियो निर्माता पक्राउ
![नासाद्वारा मङ्गलग्रहमा नयाँ मिसनमा ढिलाई](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/images_I8HcO6skGS_m18kipiw8rloyvh2zhrnliw9fs7fmv3o1w7rzvool56luq2zq7v4k6rj3i47_izOgb4EW53_yzfwlu8zqm1blyacxkwbq7ckrpzkbo4snpsfuy3qmysvtdzk9syk3whwok9p.jpeg)
नासाद्वारा मङ्गलग्रहमा नयाँ मिसनमा ढिलाई
![भारतको जिरिबाम जिल्लामा झडप हुँदा पाँच जनाको मृत्यु](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/viber_image_2024-09-07_18-49-53-271_2GrYOyskJD_jq9a4ejqsfjtf1vzb3srq4knopynqfd24ltepb2ubcny6zcgrcwms34fvqwu_aBOhIxwmvF_zp1gpqczidlih73wlut86trtokips4rzz6dxpxmwszuzngm96tvmx3o849iw.png)
भारतको जिरिबाम जिल्लामा झडप हुँदा पाँच जनाको मृत्यु
![जर्मनीको जङ्गलमा भीषण डढेलो, सयौँ मानिसलाई सुरक्षित स्थलमा सारियो](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/wefag-1725249557_1o5OtQS30h_ns2lm90kfbsqsvavq2pu9cpmtr8rej8y6dyh9rur12viibmwbsi7rlqge5s2_Me8KqeYCNm_1wx61mv8ebw2zfdupnu9sbqnorjorkdryyanwrcfpkaulg9pijnieq5ko9uu.jpg)
जर्मनीको जङ्गलमा भीषण डढेलो, सयौँ मानिसलाई सुरक्षित स्थलमा सारियो
![अन्तरिक्ष यात्री सुनिता र बुच विल्मोरलाई अन्तरिक्षमा लैजाने बोइङको अन्तरिक्ष यान पृथ्वीमा फर्कियाे](https://snowberry.prixacdn.net/media/gallery_folder/skynews-nasa-space-boeing-starliner_6650645_69Bz08JWR1_upvplrcfl7bhtc3oxu0js0h0bar1oidtl2fhk3282clhmprfzobkoo1mukzp_gCOcU2SjQ6_gcdchx9gxogfrhtqyjqmndvc7bbukxhcyrpwugceoz6q4u6vtavodpfloqge.jpg)
प्रतिक्रिया