सोमबार, भाद्र ३०, २०७६ | Monday, September 16, 2019

काठमाडौँ
सोमबार, भाद्र ३०, २०७६ Monday, September 16, 2019
अन्तर्राष्ट्रिय

चिनियाँ विदेशमन्त्रीको भ्रमणः ‘नेपाल जानु पाकिस्तानको बाटो’

२२-भाद्र-२०७६ | ०६:५२:५३ pm

कश्मीर मुद्दा बल्झिएका बेला भारतसँगको बैठक रद्द गरेर चिनियाँ विदेशमन्त्री किन नेपाल आए, पाकिस्तानको बाटो भएर ?

काठमाडौँ । भारत–पाकिस्तान सम्बन्ध कश्मीर मुद्दाले गिँजोलिएको हुन्थेन भने चिनियाँ विदेशमन्त्री वाङ यी यतिखेर भारतीय समकक्षीसँगको बैठकमा व्यस्त हुन्थे ।

तर, अनपेक्षित रुपमा भारतले कश्मीरको विशेषाधिकार खोस्यो । अझ भनौँ, भारतले हिमाली प्रदेश कश्मीरको आगोमा अनपेक्षित हात हालेपछि दक्षिण एसियामा नयाँ सामरिक सरगर्मी चढेको छ ।

क्रिकेटबाट विश्वभरका खेलप्रेमीको मन जित्न सफल इमरान खानको शासकीय विनयशीलतामाथि नरेन्द्र मोदीको कठोर प्रस्तुतिले जनस्तरसम्मै ध्रुवीकरण बढेको छ ।

कूटनीति त्यसै पनि निर्मम हुन्छ । त्यसैले कश्मीरी भूमिसन्तानका कञ्चटमा ताकिएको बन्दुकको मूल्य शासन शक्तिको हिसाब किताब र व्यापारिक नाफा–नोक्सानमा परिणत हुँदै छ । र, चिनियाँहरु भारतीयसँगका बैठक रद्द गरेर इस्लामावादतिर हानिँदै छन् । वाङ पनि पाकिस्तानको बाटो भएर नेपाल टेक्दै छन् ।

यो बेग्लै कुरा हो कि चिनियाँ विदेशमन्त्री इस्लामावादमा पाकिस्तान, अफगानिस्तान र चीनबीचको त्रिदेशीय बैठक गरिरहँदा रातारात तालिबान–अमेरिकाबीच शान्ति सहमति भाँडिएको छ ।

अमेरिकी सेनाको फौजलाई अफगानिस्तान नछाड्ने राम्रै बहाना मिलेको छ । चीनलाई राम्ररी थाहा छ, अमेरिकाले अफगानिस्तानमा रहेको सैन्य डफ्फालाई कश्मीरमा ओराल्न चाहेको छ । त्यही भएर डनल्ड ट्रम्प पटकपटक इमरान खान र मोदीलाई फोन गरेर ‘तिमीहरुको मुद्दा मै मिलाइदिन्छु’ भन्दै छन् । कश्मीरमा अमेरिकी फौजले अड्डा जमाउनु भनेको चीनको सिमानामै आएर बस्नु हो ।

कश्मीरमा दिल्लीको हस्तक्षेपले चीनलाई पाकिस्तानसँग सम्बन्ध बढाउन अरु सहज भएको छ । पाकिस्तानलाई मिलेको चीनको छत्रछायाँले थप वैधानिकता प्राप्त गरेको छ । बीआरआई महत्वाकांक्षाप्रति बेचैनी देखाइरहेको भारतमाथि दबाब डाल्न चीनका लागि नयाँ अस्त्र प्राप्त भएको छ । यही मिसनमा बेइजिङबाट इस्लामावाद निस्किएका वाङ यीले फर्किँदाको ट्रान्जिट काठमाडौँलाई बनाएका छन् ।

कश्मीरमा दिल्लीको हस्तक्षेपले चीनलाई पाकिस्तानसँग सम्बन्ध बढाउन अरु सहज भएको छ । पाकिस्तानलाई मिलेको विश्व शक्ति चीनको छत्रछायाँले थप वैधानिकता प्राप्त गरेको छ । बीआरआई महत्वाकांक्षाप्रति बेचैनी देखाइरहेको भारतमाथि दबाब डाल्न चीनका लागि नयाँ अस्त्र प्राप्त भएको छ । यही मिसनमा बेइजिङबाट निस्किएका वाङ यीले फर्किँदाको ट्रान्जिट काठमाडौँलाई बनाएका छन् ।

तीन दिने काठमाडौँ भ्रमणका वास्तविक एजेन्डा खासै नभए पनि सांकेतिक रुपमा भने केही सन्देश छाड्ने र यहाँका शासकहरुको नाडी छाम्ने प्रयास भने उनले गर्नेछन् ।

भारतसँगको बैठक रद्द गरेर चिनियाँ विदेशमन्त्रीले अफ्गानिस्तान, पाकिस्तान र नेपाललाई भ्रमणतालिकामा पार्नु आफैमा अर्थपूर्ण छ ।

एक, चीनका लागि नेपाल त्यति महत्वको देश होइन, जसलाई एकल गन्तव्य बनाएर चिनियाँ नेता भ्रमणमा निस्कनु परोस् । यो त बाटो पारेर केहीबेर सुस्ताउने थलो मात्र बनेको छ ।

दुई, चीनको उच्च प्राथमिकतामा नेपाल नभए पनि पूरै उपेक्षा गर्न सकिँदैन । छिमेक प्रथमको नारा दिएर सारा छिमेकी मुलुक भ्रमण गरिसकेर पनि राष्ट्रपति सी चिनफिङ दोस्रो कार्यकाल बिताउँदा समेत नेपाल भ्रमणमा नआउनु उपेक्षाको हद हो । त्यसकारण भारत भ्रमणको छेको पारेर केहीबेर काठमाडौँमा सुस्ताउने झीनो (प्रबलचाहिँ होइन) सम्भावना छ ।

तीन, नेपालका नेताको बोली र व्यवहार फरक छ । नेपालले बीआरआईमा सम्झौता गरेको छ । तर, त्यसबाहेक गर्नुपर्ने काम सिन्को भाँचेको छैन । त्यसबाट लाभ लिनुपर्ने र विशेष सक्रियता देखाउनुपर्ने त नेपालले हो । तर, नेपालकै तर्फबाट भइरहेको अनपेक्षित उदासीनताबाट चिनियाँहरु तीनछक परेका छन् । सम्भवतः चिनियाँहरु हरेक पटकको भेटमा यस विषयलाई झक्झक्याउन चाहन्छन् ।

केहीअघि भारतीय विदेशमन्त्री एवं नेपालविरुद्ध नाकाबन्दीका सूत्रधार एस जयशंकर काठमाडौँ आएर प्रधानमन्त्री केपी ओलीसँग करिब आधा दिन एकान्त वार्ता गरेर फर्किए । द्विपक्षीय आयोगको बैठक त केवल नेपाल आगमनको बहाना मात्र थियो भन्ने कुरा सुरु भएलगत्तै समापन भएबाट प्रस्ट हुन्छ । तर, त्यस भेटपछि कश्मीर मामिलामा नेपालको प्रस्तुति फरक परेको छ ।

तपाईको प्रतिक्रिया

Your email address will not be published. Required fields are marked *

सम्बन्धित समाचार