शुक्रबार, मंसिर २७, २०७६ | Friday, December 13, 2019

काठमाडौँ
समस्याको जंजालमा छोरीले गरेको किरीया र बाबुले दिएको दाईजोको संयोग   * माइक्रो र बस एकापसमा ठोक्किए,१४ जना घाइते   * विप्लव माओबादी समूहका जिल्ला इन्चार्जसहित दुई पक्राउ   * ठूलो दुर्घटनाबाट जोगियो बिरगंज, जोखिम अझैं यथावत   * एपीएफ टोलीद्वारा अवैध चोरीपैठारीको सामान बरामद   * तस्बिरले देखाइ रहेकोछ प्रधानमन्त्रीको अवस्था   * एउटा सभामुखमा नेकपाका तीन धार खेर जानसक्छन् दौरा सुरुवाल   * जिम्मेवारीबाट विमुख हुने अधिकार प्रहरीलाई छैन: गृहमन्त्री   * ‘समाजवादोन्मुख जनवाद’ का लागि नेकपा विधानबाट ‘जबज’ हटाइँदै   * भीम रावलद्वारा सरकारलाई गम्भीर प्रश्‍न: आफ्नो नक्सा बनाउन के ले रोक्यो?   *
शुक्रबार, मंसिर २७, २०७६ Friday, December 13, 2019
प्रदेश

राजतंन्त्र कसैले टपक्क टिपेर ल्याउने होइन आउने हो

२६-साउन-२०७६ | ०५:०७:३३ pm

अहिले रोपाँई सकेर खाली भएको जनदिमागमा २ वटा कुराको बहस चर्किएको छ । एउटा पक्षले भन्छ राजतन्त्र आउँछ, आज भोली नै आउँदछ । अर्कोले भन्छ होइन यो बगेको खोलाको पानी हो यो फर्केर आउन सक्दैन । कसैले त राजतन्त्र भनेको बोक्रा छोडाएको अण्डा हो यो बोक्रा छोडाएको धेरै समय भै सक्यो त्यसैले यो कुहेर गै सक्यो यसलाई खोजेर अर्थ छैन ।

यि बजारमा चलेका तर्क अथवा कुतर्कका पोकाहरु हुन् । राजतन्त्र आउने र नआउने दुवै सत्य तर्क हुन् । किनकी यो आउन पनि सक्छ, यो नआउन पनि सक्छ । शक्तामा पुग्ने भन्ने कुरा बडो अनुमान गर्न नसकिने विषय हो । यो देशका पहिलो राष्ट्रपति रामबरण यादव जुन दिन यो देशको राष्ट्रपति बने । त्यो दिन भन्दा ४ दिन अगाडी उनलाई राष्ट्रपति बन्छु भन्ने थाहा थिए । यतिसम्मकी उनलाई राष्ट्रपति बनाउन किंमेकरको धूमिका खेल्ने गिरीजाप्रसाद कोइरालालाई समेत यो कुराको जनकारिसम्म थिएन ।

जीवनको कुनै कन्दरामा बर्तमान राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीलाई राष्ट्रपति बन्छु भन्ने थिएन । समयको चक्रले पनि उनलाई राष्ट्रपति बनायो । राजतन्त्र फरकतन्त्र हो यसमा राष्ट्रपति फेरिए जस्तो सहजता नहोला तर माहौल बन्दै गएमा राजतन्त्र पनि आउनसक्छ । नआउन पनि सक्छ ।

राजनीति संभाव्यताको खेल हो । यसमा कुनतंन्त्र कतिबेला आउँदछ ? कुन कतिबेला जान्छ भन्ने अनुमान गर्न सकिदैन । गणतन्त्र पनि कसैको अनुमानले आएको होइन । समग्र देशभरको माहौल त्यस्तै बन्यो गणतन्त्र आयो । गणतन्त्रले पनि जनतालाई भने जस्तो सहजता, सौहाद्रता, सौम्यता आर्थीक सम्पन्नता दिनसकेन, यहि कारणले गर्दा जनताको बीचमा राजतन्त्र फर्किने चर्चा चर्किएको छ । टिभिमा हुने गर्ने बहसमा पनि यो कुरा सुनिन्छ । राजतंन्त्र आउन सक्ने २ संभावना यस प्रकार छन् ।

व्यापक जनदवावः

यो बजारिया हल्लाले राजतन्त्र आउने भन्ने कुरामा कतैपनि सत्यता देखिदैन किनकी नेपालका जनताले राजतन्त्र चाहिन्छ भनेर आन्दोलन गरेर बर्तमान शत्ता संरचनाले त्यो विरोधलाई दमन गर्न नसकेको अवस्थामामात्र राजतन्त्र आउन सक्छ । बेलायत , नेदरलेण्ड जस्ता देशमा एक पटक हटेको राजतन्त्र पुनस्थापित गरेको उदाहरण पनि छ । त्यसैले नेपालमा पनि जनता सडकमा आए भने अहिलेको संविधान पुरै च्यातेर अर्को संविधान लेखिन्छ जसमा राजतन्त्रलाई स्पेस दिइएमा राजतंन्त्र आउन सक्छ ।

तर किन जनताले आन्दोलन गर्ला ? राजतन्त्र बाट जनताले प्राप्त गर्न सक्ने र गणतन्त्रबाट प्राप्त हुन नसकेका कुराहरुमात्र जनदवाका विषय हुन्छन् । राजतन्त्र सामन्तवाद नै हो । यससंगपनि वैज्ञानिक शासन प्रणालीको कुनै आधार छैन । विकास गर्न सक्ने, देशमा खुशियाली ल्याउन सक्ने अवस्था राजतंन्त्रसंग पनि नभएपछि किन जनता सडकमा आउला यो पनि विचारणीय प्रश्न हुन्छ ।
राजतन्त्रका लागि निम्न दुई कारणले जनआन्दोलन हुन सक्छ ।

१ यसको कारणले देश हिन्दु अधिराज्य वन्ला भन्ने आशा ।
२. ज्यादै महंगो बन्दै गएको प्रदेश सरकार हटेर केन्द्र र स्थानीयतहमात्र रहला भन्ने आशा ।

यो दुवै समस्या नेपालबाट सृजित समस्या होइनन् आयातित समस्या हुन् । नेपालमा संघियता पनि नेपालीलेमात्र चाहेर आएको होइन र धर्मनीरपेक्षता पनि नेपाली जनतालेमात्र चाहेर आएको होइन तसर्थ जनताले आन्दोलन गरेकै अवस्थामा पनि त्यसलाई रोक्न विभिन्न वैदेशिका निकायबाट दबाउने प्रयास हुनेछ । अर्थात यो तरिकाले राजतन्त्र आउने संभावना निकै थोरै छ ।

सरकार परामर्श

नेपाल सरकार तथा संसदले आपसी छलफल गरेर भद्र सहमतिको आधारमा राजालाई कुनै न कुनै स्पेशमा ल्याउने अवस्थामा पनि रक्तहीन क्रान्तिको आधारमा राजतन्त्र आउन सक्छ । त्यसको पनि संभावना निकै कम छ । किनकी राष्ट्रपति पनि आफै भित्रबाट घुमीफिरी बन्न पाइने भएकोले यो परामर्श नीतिपनि राजतन्त्र पर्किने बलियो आधार होइन ।

देश विखण्डनका गतिविधी सरकारले थेग्न नसकेमा

यदि देशमा कुनै कारण चरमा आन्दोलन वा शान्ति सुरक्षामा खलल पर्न गयो र त्यो गतिविधी सरकारले रोक्न नसकेमा शत्ता सेनाले लिनु पर्ने अवस्था आएमा सेनाले राजतंन्त्र ल्याउने गरी काम गरेमा राजतंन्त्र फिर्ता हुन सक्दछन् । यो तरिका राजतन्त्र पुनर्उदयको सवैभन्दा सहज बाटो हो । यि र यस्तै अप्रत्यासित घटना घटेमा राजतन्त्र आउन पनि सक्छ । तर त्यति सहजपनि छैन र आवश्यकतामा बहस हुन सक्छ । यदि सेनाले चाहेमा केही हुने संभावना सधै बाँकी रहन्छ । राजतन्त्र फर्किने वा नफर्किने बहस सरकारका कामबाट निर्धारण हुन्छ । सरकारको काम ज्यादै लोकप्रिय र देशभक्त रहेसम्म राजतंत्रको हल्ला कसैले निकाल्न सक्दिैन । अन्यथा ………………. ।

सम्बन्धित समाचार